Gdje su dokazi o mijenjanju vazduha u svijetu?

Pravilno disanje se obavlja kroz nos, gde se vaz- duh zagreva, vlaži i prečišćava od prašine i stranih primesa. Disanje kroz usta je nepravilno i nezdravo, jer omogućava da zagađeni atmosferski vazduh ne- smetano prodire u pluća i prouzrokuje razna obolevanja. Disanje treba đa je što dublje, da bi što više vazduha prošlo kroz pluća i što manje ostajalo u plućima. Normalni kapacitet pluća pri jednom udi- saju i izdisanju iznosi više od tri litra vazduha, dok se pri površnom i »trbušnom« disanju koristi jedva pola litra; nemali broj osoba ne ume da diše grudnim mišićima, već diše trbušnim. Pravilno i duboko disa- nje jača disajne mišiće, povećava disajni kapacitet i stvara zdravu naviku za što potpunije i dublje disa- nje. Svaka pojačana mišićna aktivnost zahteva više vazduha, odnosno kiseonika, kao i dublje i češće disanje.

Sta kvari vazduh. — Vazduh mogu da kvare vlaga, toplota, razni škodljivi i otrovni gasovi, pra- šina, dim i sve strane primese iz atmosfere, a zaga- đuju ga mikroorganizmi, virusi, gljive, razni paraziti i drugi živi organizmi. Topao vazduh, zasićen vode- nom parom, otežava znojenje i kožno disanje, izaziva ubrzano đisanje i puls, prouzrokuje muku i nelagod- nost, glavobolju, nesvesticu, do potpunog gubitka sve- sti i smrti. Ovi poremečaji se najčešće dešavaju u zatvorenim vlažnim, neprovetrenim i pregrejanim zagušljivim prostorijama, u rudnicima i livnicama pri većim skupovima Ijudi. To su pojave toplotnih udara ili omarice. Vlažan i hladan vazđuh hladi telo i lako prouzrokuje nazeb. Vlažno i maglovito vreme i bez veće hladnoće prouzrokuje nazeb mnogo češće nego suvomrazica. Isto tako nagle vremenske promene, naročito između jutra i noći, česti su uzroci nazeba i oboljenja gornjih disajnih organa.

Ugljen-dioksid koji Ijudi izdišu može da zatruje vazduh, naročito u zatvorenim prostorijama i gde se nalazi veći broj Ijudi. Normalan vazduh sadrži 0,03°/o ugljen-dioksida. Sa 3°/o ugljen-dioksida u vazduhu javljaju se kod čoveka znaci trovanja: gušenje, mu- ka i nesvestica. Sa 10°/o ugljen-dioksida nastupa smrt

Ovaj se gas nalazi najviše u pećinama, napuštenim bunarskim i nužničkim jamama, jer se, kao teži od vazduha, sleže i pada na dno, a pri tom je nevidljiv, bez mirisa, i kao takav je još opasniji.

Ugljen-monoksid je drugi gas koji truje vazduh. On proističe od nedovoljnog sagorevanja uglja u mangalima, pećima, peglama i od gasa za gorivo (pli- na). I ovaj Pas je bez boje i posebnog mirisa, što ga čini opasnijim. On izaziva hronična trovanja pušača koji stalno ili dugo drže cigaretu ili lulu u ustima, tako da dim prodire u organizam (pluća) i bez uvla- čenja i prouzrokuje poznato trovanje pušača: glavo- bolju, vrtoglavicu, povraćanje, »lupanie srca«, sve ono što se pripisivalo i još pripisuje nikotinu iz du- vana, a što stvarno prouzrokuje ugljen-monoksid pri sagorevanju duvana.

Vazduh se još zagađuje raznim smradnim gaso- vima: sumpornim ili amonijačnim, samo što se ovi osećaju i mogu da se izbegnu ili otklone. Prašina je najčešći zagađivač vazduha; ona po- stoji svuda, često je obilna i različitog sastava. Organ- ska prašina od brašna, pamuka i duvana je manie opasna od mineralne, ulične prašine gradova, koja je oštra i vređa disajne organe otvarajući ulazna vrata za razne škodliive klice. Smatra se da čovek udiše godišnje oko 100 kg prašine, koiu većim delom od- stranjuju dlačice u nosnom kanalu, kao i sluz iz nosa, grla, dušnika i bronhija (kašljanjem, kijanjem i is- pljuvavanjem).

Odgovori

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Obavezna polja su označena sa *